लडिवाळ बट

परवा मेहदी हसन साहेबांची एक गजल ऐकली  काही केल्या ती मनातून जात नव्हती.. गजल अशी होती -

जन उस जुल्फ की बात चली
ढलते ढलते रात ढली

 उन आन्खोने रुठके भी
अपने उपर बात ना ली

 शाम्मओका अंजान ना पूछ
परवानोंके  वो साथ जाले

 अबके भी वो दूर रहे 
अबके भी बरसात चली 

या गजल मधली उस जुल्फ मला लडिवाळ बट दिसू लागली. मग ती अशी साकारली.

जेव्हा त्या लडिवाळ बटेची गोष्ट निघाली
तेव्हा ती ढळता ढळता रात्र सरली 
त्या डोळ्यांनी रुसून पण 
न रुसल्याचा भाव दिला
ज्योतीचा तो वेडेपणा पण
फिदा झालेल्या पतंगा सोबत जळत राहिली
जरी ती आता दूर गेली 
तरी इथे बरसत राहिली.

 हे अस शब्दाशी खेळण मनाला आनंद देवून जात.१९७-७६ चा काळ असेल , रोज काही लिहावं वाटायचं आणि मी लिहायचो. पण तेव्हा ते कविता स्वरुपात असायचं. त्याची काही झलक आणि पूर्व स्मृतींना त्या निमित्ताने उजाळा द्यायचा प्रयत्न.

एका गावाबाहेरच्या
डोहाकाठ्च्या संध्याकाळी
स्वत:चा श्वासोश्वास सुद्धा
स्पष्ट ऐकू येण्या इतपत शांततेत
डोहाच्या पाण्यात दगड टाकल्यानंतर
निर्माण होणर्या वर्तुळांच्या अंतापर्यंत
डोळे लावून
स्वत:मध्ये हरवताना --
(१३.०३.१९७६)
एका तृप्त मालकंसाच्या संध्याकाळी
प्रादेशिक बातtम्यांची रटाळ बडबड
आणि रसिल्या रागदारीच्या वातावरणातून
वीस कलमी कार्यक्रम (अनीबनीतला ), किमान वेतन
आर्थिक प्रकल्प, नाव भारताची उभारणी इ.इ.
वाटलं
उगाच आधी मालकंस लागला
निदान हुरहूर तरी लागली नसती.
((१४.०३.१९७६)
तुझ्यापासन दूर
सात समुद्रापलिकडे सुद्धा
आठवणीनी तुझ्या अगदी जवळ असतो
पण तुझ्या सहवासात मात्र
तुझ्या दिठीतल्या आसवांचा महासागर मात्र
अनेक योजन अंतरावर
नेवून ठेवतो.
हा सागर पर करायला
आसवांची नाव लागते
हे बर्याच उशीरा , पण लक्षात येत
मग प्रस्था ठेवायला
मुहूर्त लागत नाही.
(२५.०४.१९७८)

अशाच काही कविता पुन्हा कधीतरी.

अनिल जोशी 
०९.०१.२०२०

(कृपया आपल्या प्रतिक्रिया नावानिशी द्यावी)





Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

स्पेशल नात्याचे गाव - देवरुख

Image
(देवरुख ची गायिका रसिका गानू ) देवरुख हे रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्याचे मुख्यालय असलेले गाव. कोकण म्हणजे तसा डोंगराळ प्रदेश पण रत्नागिरी जिल्ह्यात दोन गावे अशी आहेत की ती पठारावर आहेत त्यामुळे ती विशेष मानली जातात. एक दापोली व दुसरे देवरुख. देवरुख हे दोन महामार्गांच्या मधोमध व उंचावर आहे. कोल्हापूर -रत्नागिरी मार्गावरील साखरपा व मुंबई गोवा रस्त्यावरील संगमेश्वर या दोन्ही ठिकाणांहून सारख्या अंतरावर (१६ किमी) हे गाव वसलेले आहे. या गावाचा माझा संबंध हा १९८१ मध्ये माझ्या विवाहानंतर आला. येथील माणिक रामकृष्ण दिक्षित हिच्याशी पुण्यातच विवाह झाल्यानंतर खास जावई या विशेष नात्याने या गावी प्रथम गेलो. तसे हे दिक्षित यांचे मूळ गाव नव्हे. श्वशुर रा वा दिक्षित हे देवरुख येथे १९७० च्या सुमारास नव्याने स्थापन झालेल्या महाविद्यालाचे प्राचार्य म्हणून इथे आले होते. त्यांची अध्यापनाची सगळी कारकीर्द कर्नाटकात बेळगाव, गडद, निपाणी येथे घडली होती. अध्यापन व प्रशासन यातील हातोटी व काहीतरी साध्य करायचा ध्यास यामुळे ते इथे आले. त्यांचे मूळ गाव देवगड तालुक्यातील तिर्लोट. त्यामुळे या कोकण भूमीत...
Read more

डोळे हे जुलमी गडे

Image
आपल्या नाक, कान, त्वचा ,जीभ या इंद्रियां प्रमाणेच डोळे हे पण एक इंद्रिय आहे पण डोळ्यांवर सारे कवी आणि गीतकार डोळ्यांवर जास्त मेहेरबान आहेत. कधी लाडिक तक्रार करताना प्रेयसी म्हणते –डोळे हे जुलमी गडे, रोखुनी मज पाहू नका. कधी नजरेचा पाठलाग होतो- या डोळ्यांची दोन पाखरे फिरतील तुमच्या भवती, पाठलाग ही सदैव करतील असा कुठे ही जगती. कधी प्रियकर प्रेयसीला म्हणतो- डोळ्यात वाच माझ्या गीत भावनांचे. डोळे हे पारदर्शी असतात म्हणून प्रियकर सांगतो – डोळ्यांत सांजवेळी आणू नकोस पाणी , त्या दूरच्या दिशांना सांगू नकोस कहाणी. तर कुणी म्हणत –मोठ मोठ डोळ तुझ कोळ्याच जाळ जणू , मोत्याची मासळी त्यात गावायची नाय. हीच गोष्ट हिंदी मध्ये पण आढळते. नैन लाड गायी रे तो मनवा ........ नैनसे नैन नाही मिलाओ मेरे नयना सावन भादो, फिरभी मेरा मन प्यासा जानेमन जानेमन तेरे दो नयन, चोरी चोरी लेके गये देखो मेरा मन मेरे दो नयन चोर नाही सजन , तुमसे ही खोया होगा कही तुम्हारा मन आंखो ही आखो मे इशारा हो गया बैठे बैठे जीनेका सहारा हो गया. आंखो की गुस्ताखीया माफ हो आखोमे बसे हो तुम नयनोंकी बात नयना जाने...
Read more

राग मधुवंती

Image
काल बसमधून घरी जाताना पंडित जसराज यांचा मधुवंती ऐकत होतो. थेट मैफलीमधील ध्वनिमुद्रण असल्याने त्यांनी तो छान रंगवला. त्यातील विरहार्त भावना मन व्याकुळ करीत होती पण त्यातील विलक्षण गोडी पण मजा आणत  होती . अर्थात हा राग फार गायला जात नाही आणि मधुवंती म्हटलं की सुमन कल्याणपूर यांचं गाणं आठवत . मधुवंतीच्या सुरासुरातून आळविते मी नाम एकदा दर्शन दे घनश्याम नयनी माझ्या गोकुळ वसले यमुनेचे जळ गाली झरले राधेपरी मी सर्व वाहिले सुख शांतीचे धाम वसंतातले सरले कूजन तुझ्याविना हे उदास जीवन शोधीत तुजला फिरते वणवण, नाही जीवा विश्राम दासी मीरा ये दाराशी घे गिरिधारी तव हृदयाशी या पायाशी मथुरा -काशी, तीर्थापरी हे नाम एकदा दर्शन दे घनश्याम मधुवंती रागावर आधारित काही गाणी निरोप कसला माझा घेता झन झनन छेडिल्या तारा प्रेम सेवा शरण बहरला पारिजात दारी मधुवंतीच्या सुरासुरातूनी स्वप्नात रंगले मी सुमन कल्याणपूर यांचे हे अवीट गोडीचे भावगीत. त्यांचा गोड आवाज आणि जसे शब्द हेत त्याप्रमाणे सम्पूर्ण गाण्यात मधुवंतीचे मधाळ सूर सर्वत्र झिरपत असतात मधुवंती हा तोडी थाटाचा राग आहे .या मध्ये गांधार कोमल...
Read more