पुस्तकांच्या जगात

आज असं लक्षात येतंय की आपलं म्हणून जे म्हणणं किंवा शहाणपण दिसतंय किंवा जाणवतं आहे ते बरचसं पुस्तकांतून आलंय. आपले विचार प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष पणे काही पुस्तकांच्या वाचनातूनच विकार गेले. इतकंच काय पण आपल्या भाषेवर देखील आपल्या वाचनाचा प्रभाव जाणवतो.हे अगदी जसेच्या तसे नसते. त्यात अनेक मिश्रणे असतात तर थोडा अनुभवांचा साज पण असतो. 
काही पुस्तके आपल्या आठवणींच्या कोंदणात असतात. वि स खांडेकरांचं ययाती एका बैठकीत वाचलं होतं. तसंच श्री ना पेंडसे यांचं लव्हाळी रात्री एक तासभर वाचून झोपू असं ठरवून वाचायला घेतलं आणु वाचून संपल्यावर पाहिलं तर पहाटेचे तीन वाजले होते.पु. शि. रेगे यांचं सावित्री पॆसेंजर गाडीतील प्रवास सखावह करुन गेला. त्यातली पत्रं,कूर्ग प्रदेशाचं वर्णन, आनंदभाविनी ही उपमा केवळ अविस्मरणीय. त्यांची अवलोकिता ही छोटेखानी कादंबरी वाफाळलेल्या कॊफीचा घुटके घेत आस्वाद घ्यावा तशी वाचावी. विश्राम बेडेकरांची मृत्यूच्या छायेतील उत्कट प्रीतिकथेची नायिका हॆर्टा मनात कायम घर करुन राहते. पु लं नी रंगवलेल्या व्यक्ती आपल्या दोस्तखान्यात सामील होतात तर प्रवास वर्णनात त्या त्या ठिकाणी वावरणारे पु ल जाणवतात.व पु आपल्या कथांतून कागदाला अहंकार चिकटला की त्याची डिग्री होते अशी सुभाषिते सहजपणे देतात. द मा मिरासदार आपल्याला गप्पांच्या फडाचा फील देतात तर व्यंकटेश माडगूळकर आपल्याला थेट शिकारीच्या मचाणावर घेऊन जातात. माझा बस प्रवासाच्या वेळात माझे बरेचसे वाचन झाले आहे.एकदा सकाळी बसमधे पॆपिलॊन वाचायला सुरुवात केली तर ऒफिस आल्याने वाचन थांबवावं लागलं याचं मनापासून वाईट वाटलं. कधी एकदा ऒफिस संपतंय आणि पुस्तक हातात घेतो असं झालं होतं.
अशी अनेक पुस्तके व त्यांच्या आठवणी. आज त्या बुकशेल्फवरची फक्त थोडी धूळ झटकली इतकंच.

अनिल जोशी
१२.०२.२०२०
आपली प्रतिक्रिया कृपया आपल्या नावासह द्यावी.

Comments

  1. UnknownFebruary 12, 2020 at 3:57 AM

    अगदी खरं आहे....पुस्तक वाचनाच्या आनंदाची तुलना कोणत्याही आनंदाशी नाही...त्यातून लेखक भेटतात ...

    धनश्री जोशी

    ReplyDelete
  2. UnknownFebruary 12, 2020 at 4:26 AM

    अनिल, त्या तारूण्यसुलभ काळात वाचलेल्या "मॅडम" नावाच्या "सावित्री" सारख्याच छोटेखानी पुस्तकाची आज सरसरून आठवण आली.
    तसंच, अजून एक पुस्तक म्हणजे - थँक्यू मिस्टर ग्लाड.
    त्या काळात ज्ञानप्रबोधिनीच्या ग्रंथालयातल्या सुरेश खैरनार नावाच्या आपल्या मित्रवर्याची सुद्धा तीव्र आठवण होतेय कारण त्याने भागविलेली उत्तम साहित्य वाचनाची आपली भूक. थँक्यू मिस्टर सुरेश !! - अवी

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

स्पेशल नात्याचे गाव - देवरुख

Image
(देवरुख ची गायिका रसिका गानू ) देवरुख हे रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्याचे मुख्यालय असलेले गाव. कोकण म्हणजे तसा डोंगराळ प्रदेश पण रत्नागिरी जिल्ह्यात दोन गावे अशी आहेत की ती पठारावर आहेत त्यामुळे ती विशेष मानली जातात. एक दापोली व दुसरे देवरुख. देवरुख हे दोन महामार्गांच्या मधोमध व उंचावर आहे. कोल्हापूर -रत्नागिरी मार्गावरील साखरपा व मुंबई गोवा रस्त्यावरील संगमेश्वर या दोन्ही ठिकाणांहून सारख्या अंतरावर (१६ किमी) हे गाव वसलेले आहे. या गावाचा माझा संबंध हा १९८१ मध्ये माझ्या विवाहानंतर आला. येथील माणिक रामकृष्ण दिक्षित हिच्याशी पुण्यातच विवाह झाल्यानंतर खास जावई या विशेष नात्याने या गावी प्रथम गेलो. तसे हे दिक्षित यांचे मूळ गाव नव्हे. श्वशुर रा वा दिक्षित हे देवरुख येथे १९७० च्या सुमारास नव्याने स्थापन झालेल्या महाविद्यालाचे प्राचार्य म्हणून इथे आले होते. त्यांची अध्यापनाची सगळी कारकीर्द कर्नाटकात बेळगाव, गडद, निपाणी येथे घडली होती. अध्यापन व प्रशासन यातील हातोटी व काहीतरी साध्य करायचा ध्यास यामुळे ते इथे आले. त्यांचे मूळ गाव देवगड तालुक्यातील तिर्लोट. त्यामुळे या कोकण भूमीत...
Read more

डोळे हे जुलमी गडे

Image
आपल्या नाक, कान, त्वचा ,जीभ या इंद्रियां प्रमाणेच डोळे हे पण एक इंद्रिय आहे पण डोळ्यांवर सारे कवी आणि गीतकार डोळ्यांवर जास्त मेहेरबान आहेत. कधी लाडिक तक्रार करताना प्रेयसी म्हणते –डोळे हे जुलमी गडे, रोखुनी मज पाहू नका. कधी नजरेचा पाठलाग होतो- या डोळ्यांची दोन पाखरे फिरतील तुमच्या भवती, पाठलाग ही सदैव करतील असा कुठे ही जगती. कधी प्रियकर प्रेयसीला म्हणतो- डोळ्यात वाच माझ्या गीत भावनांचे. डोळे हे पारदर्शी असतात म्हणून प्रियकर सांगतो – डोळ्यांत सांजवेळी आणू नकोस पाणी , त्या दूरच्या दिशांना सांगू नकोस कहाणी. तर कुणी म्हणत –मोठ मोठ डोळ तुझ कोळ्याच जाळ जणू , मोत्याची मासळी त्यात गावायची नाय. हीच गोष्ट हिंदी मध्ये पण आढळते. नैन लाड गायी रे तो मनवा ........ नैनसे नैन नाही मिलाओ मेरे नयना सावन भादो, फिरभी मेरा मन प्यासा जानेमन जानेमन तेरे दो नयन, चोरी चोरी लेके गये देखो मेरा मन मेरे दो नयन चोर नाही सजन , तुमसे ही खोया होगा कही तुम्हारा मन आंखो ही आखो मे इशारा हो गया बैठे बैठे जीनेका सहारा हो गया. आंखो की गुस्ताखीया माफ हो आखोमे बसे हो तुम नयनोंकी बात नयना जाने...
Read more

राग मधुवंती

Image
काल बसमधून घरी जाताना पंडित जसराज यांचा मधुवंती ऐकत होतो. थेट मैफलीमधील ध्वनिमुद्रण असल्याने त्यांनी तो छान रंगवला. त्यातील विरहार्त भावना मन व्याकुळ करीत होती पण त्यातील विलक्षण गोडी पण मजा आणत  होती . अर्थात हा राग फार गायला जात नाही आणि मधुवंती म्हटलं की सुमन कल्याणपूर यांचं गाणं आठवत . मधुवंतीच्या सुरासुरातून आळविते मी नाम एकदा दर्शन दे घनश्याम नयनी माझ्या गोकुळ वसले यमुनेचे जळ गाली झरले राधेपरी मी सर्व वाहिले सुख शांतीचे धाम वसंतातले सरले कूजन तुझ्याविना हे उदास जीवन शोधीत तुजला फिरते वणवण, नाही जीवा विश्राम दासी मीरा ये दाराशी घे गिरिधारी तव हृदयाशी या पायाशी मथुरा -काशी, तीर्थापरी हे नाम एकदा दर्शन दे घनश्याम मधुवंती रागावर आधारित काही गाणी निरोप कसला माझा घेता झन झनन छेडिल्या तारा प्रेम सेवा शरण बहरला पारिजात दारी मधुवंतीच्या सुरासुरातूनी स्वप्नात रंगले मी सुमन कल्याणपूर यांचे हे अवीट गोडीचे भावगीत. त्यांचा गोड आवाज आणि जसे शब्द हेत त्याप्रमाणे सम्पूर्ण गाण्यात मधुवंतीचे मधाळ सूर सर्वत्र झिरपत असतात मधुवंती हा तोडी थाटाचा राग आहे .या मध्ये गांधार कोमल...
Read more